مسكن دواي هر دردي نيست
سردمدار مسكنهاي پرمصرف و بيرويه در بين خانوادهها نيز استامينوفن است. ديدگاه عموم جامعه نسبت به استامينوفن، يك داروي مسكن ساده، بيخطر، ضد تب و ضد درد است. از آنجا كه افراد نسبت به اين دارو احساس خطر نميكنند با احساس كوچكترين درد به مصرف استامينوفن اقدام ميكنند.
اين درحالي است كه بهرغم آن كه استامينوفن دارويي كم خطر به نظر ميرسد، اما از شايعترين داروهايي است كه در موارد مسموميت ميتواند نارسايي كبد و حتي پيوند كبد و در نهايت مرگ فرد را به دنبال داشته باشد.
مصرف خودسرانه و طولانيمدت (بيش از 10 روز) استامينوفن علاوه بر عوارض بالاي كبدي، عوارض كليوي را نيز به دنبال دارد. از طرف ديگر مصرف مسكنها از جمله استامينوفن ممكن است به صورت موقت درد را تسكين دهد، اما علت درد همچنان باقي است و سير پيشرفت بيماري ادامه دارد.
درخصوص مصرف استامينوفن كدئين نيز از آنجا كه كدئين خود مادهاي مخدر است، مصرف طولانيمدت آن ميتواند علاوه بر عوارض ناشي از دارو، وابستگي به اين دارو را نيز در پي داشته باشد. مشاهده ميشود معتادان به مواد مخدر، به عنوان جايگزين و جبران كمبود ماده مخدر مربوطه، از استامينوفن كدئين با دوز بالا استفاده ميكنند و پس از استفاده زياد از اين مسكنها، با مسموميت مواجه ميشوند. بنابراين در زمينه سوءمصرف استامينوفن كدئين، علاوه بر ريسك بروز مسموميت، ريسك بروز وابستگي به تركيبات مواد مخدر هم وجود دارد.
از مصرف مسكن تا ابتلا به زخممعده
عوارض دارويي ممكن است از يك خارش پوست شروع شده و تا مرگ بيمار ادامه يابد و در اين ميان، عوارض داروهاي مسكن به دليل مصرف خودسرانه و بدون تجويز پزشك وسيعتر است.
تماس مواد مسكن مثل آسپيرين، بروفن يا استامينوفن با مخاط دستگاه گوارش، زخمهاي كوچك و بزرگ ايجاد ميكند و بر اثر اين زخمها، خونريزيهاي خفيف و شديد به وجود ميآيد.
اين خونريزيها گاه به چشم ديده نميشود و تنها با انجام آزمايش خون و مدفوع تشخيص داده شده و در مواقع خونريزي شديد، با تغيير رنگ مدفوع يا وجود خون در استفراغ به خونريزي پي برده ميشود.
كاهش سيستم دفاعي بدن، ايجاد اختلال در انعقاد خون و بروز كمخوني و فقرآهن از ديگر عوارض داروهاي مسكن عنوان ميشود.
در صورت بروز و مشاهده عوارض داروهاي مسكن بايد به اورژانس بيمارستانها يا بخشهاي داخلي و گوارش مراجعه كرد و عوارض اين داروها بخصوص عوارض ايجاد شده در دستگاه گوارش را بخوبي مورد توجه قرار داد.
به فكر كليههايتان باشيد
به گفته يك فوقتخصص بيماريهاي كليه مصرف خودسرانه قرصها و داروهاي مسكن ضددرد يكي از علتهاي مهم نارسايي كليه و رسيدن بيمار به مراحل پيشرفته اين بيماري يعني دياليز و پيوند است.
دكتر سپيده سيفي در اين خصوص به ايرنا ميگويد: هر دارويي چنانچه براي طولانيمدت مورد استفاده قرار گيرد براي كليه آسيبرسان است، بنابراين توصيه ميشود چنانچه بيماري دارويي را براي طولانيمدت مورد استفاده قرار ميدهد حتما وضعيت كليههاي خود را مورد آزمايش و بررسي قرار دهد.
او با تاكيد بر اينكه مصرف خودسرانه داروهاي مسكن و ضد درد به تدريج منجر به نارسايي كليه ميشود، ادامه ميدهد: توصيه ما به مردم اين است كه از مصرف خودسرانه داروهاي مسكن و ضددرد و ضدالتهاب خودداري كنند. بايد اين علم و آگاهي را به مردم منتقل كرد كه مسكن دارويي بسيار مضر است و در واقع ميتوان گفت دارو نيست، بلكه فقط يك التيامدهنده كوتاهمدت است.
به گفته اين متخصص، چنانچه فرد در بدن خود احساس درد و ناراحتي كرد نبايد بلافاصله به مسكنها رجوع كند، بلكه درستتر اين است كه علت اصلي درد را پيدا كند و در جهت رفع آن مشكل
باشد.
دكتر سيفي با بيان اينكه عوارض كليوي مهمترين عارضه استفاده از مسكنهاست، ادامه ميدهد: مصرف بيشتر از يكسال و مصرف روزانه مسكنها به صورت ۲ تا ۳ بار در روز به كليهها آسيب جدي ميرساند.
او با بيان اينكه مصرف همزمان قرصهاي مسكن بسيار مضر و خطرناك است، ادامه ميدهد: توصيه ما به مردم اين است كه داروهاي مسكن را بطور همزمان مورد استفاده قرار ندهند.
افراد در صورت احساس درد در هر نقطه از بدن بايد به پزشك مراجعه كنند، در مواردي ممكن است همان دردهاي ساده نقطه شروع نارسايي كليه باشد.
تحمل درد
اگر شخصي به يك درد تكرارشونده چون سردرد كه به دنبال استرس رخ ميدهد مبتلا شود، اما اين درد به كمك مسكنهاي معمولي كه هميشه استفاده ميكرده است كنترل نشود و 48 ساعت به طول بينجامد، حتما بايد به پزشك مراجعه كند و مصرف داروهاي ضددرد ساده را بيش از 2 روز ادامه ندهد. مردم عادت كردهاند زماني كه درد دارند، بدون نسخه دارو تهيه كنند و مصرف آن را ادامه و حتي به فرزندان خود نيز بدهند.برخي دردها نظير دردهاي شكمي كه فرد هيچگونه تجربهاي در مورد علت بروز آن ندارد و براي اولينبار تظاهر كردهاند، دردهايي نيستند كه فرد براي درمانشان به سراغ مسكنها برود.
معمولا ميتوان مسكنهايي چون استامينوفن را براي دردهاي ساده كه پيچيدگي خاصي نداشته و تكرار شونده هستند و سالهاست كه بيمار با آن سر و كار دارد، مورد استفاده قرار داد، اما براي هر دردي نبايد ابتدا از مسكنها استفاده كرد.
دردهاي فوري، ناگهاني يا حاد مثل دندان درد شديد، يك درد شكم ناگهاني يا درد در قفسه سينه به منزله علامتهاي خطري هستند كه نبايد دستكم گرفته شوند، اما راه درست براي درمان آنها مراجعه به پزشك است و نه مصرف مسكن.
مصرف مسكن فقط با تجويز پزشك
چنانچه يك فرد به علت يك بيماري خاص و به دستور پزشك خود براي كوتاهمدت از داروهاي مسكن استفاده ميكند به شرطي كه طولانيمدت نباشد براي او مشكلي ايجاد نخواهد شد.بر اين اساس افراد مبتلا به سردردهای میگرنی باید اقدامهای پیشگیرانه و درمانی را انجام دهند و بدون تجویز پزشك اقدام به مصرف قرصهای مسكن نكنند، چراكه مصرف اینگونه مسكنها میتواند سردرد را تشدید كند. سردردهای ناشی از مصرف داروهای مسكن، زندگی فرد را مختل میكند و افراد مبتلا به میگرنهای طولانیمدت، حتما باید تحت نظر پزشك باشند.
منبع: جام جم
